SPADEK PO RODZICACH

Spadek po rodzicach – prawo spadkowe – podstawowe informacje

Prawo spadkowe jest gałęzią prawa, która reguluje kwestię przejścia praw i obowiązków majątkowych po śmierci osoby fizycznej, która za życia była podmiotem tychże praw. Jeżeli więc poszukujemy informacji o zasadach nabycia spadku, sposobu podziału udziałów spadkowych lub innych kwestiach spadkowych, musimy sięgnąć do przepisów z zakresu prawa spadkowego (znajdziemy je w Kodeksie cywilnym oraz Kodeksie postępowania cywilnego). Spadek wyraża więc pewien ogół praw i obowiązków majątkowych, gdyż składają się na niego nie tylko wartości majątkowe, ale również wszelkie długi zmarłego. Osobę, po której następuje dziedziczenie nazywamy spadkodawcą, a z kolei osoby uprawnione do nabycia spadku nazywamy spadkobiercami. Spadkobiercom uprawnionym do dziedziczenia po zmarłym przysługują udziały w spadku, a więc części ułamkowe wyrażające zakres ich praw do masy spadkowej. Kwestie wysokości udziałów przypadających na poszczególnych spadkobierców uregulowane są w ustawie, natomiast sporządzenie testamentu może te zasady zmodyfikować. W ten sposób w Polsce mamy dwie podstawy dla dziedziczenia: przepisy ustawy oraz testament. Spadek po rodzicach można więc nabyć na którejś z tych podstaw.

Zasady dziedziczenia ustawowego

Zasady dziedziczenia ustawowego dochodzą do głosu w momencie, w którym spadkobierca nie pozostawił po sobie ważnego testamentu. Wówczas spadek po rodzicach spadkobiercy będą nabywać zgodnie z ustawowymi zasadami. Przede wszystkim należy pamiętać, że w momencie śmierci, któregoś z rodziców następuje ustanie ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej. Oznacza to, że majątek wspólny małżonków dzielony jest co do zasady po połowie. W efekcie w skład spadku wchodzi połowa majątku wspólnego oraz cały majątek osobisty jakim dysponował zmarły. Jeżeli małżonkowie posiadali wspólne dzieci, wówczas w krąg spadkobierców wchodzi małżonek oraz dzieci. Należy jednak pamiętać, że spadkobiercami będą również ewentualne dzieci zmarłego z pierwszego małżeństwa lub dzieci poza małżeńskie, w przypadku których nastąpiło uznanie ojcostwa (lub po prostu dzieci poza małżeńskie zmarłej kobiety). Udziały dzielone są po równo, z tym zastrzeżeniem, że udział małżonka nie może być nigdy niższy niż 1/4. Natomiast dzieci zawsze będą dziedziczyć po równo.

Spadek po rodzicach – zasady dziedziczenia testamentowego

Jeżeli jednak zmarły sporządził za życia testament, wówczas dziedziczenie nastąpi na podstawie tego testamentu z pominięciem zasad ustawowych. Sporządzając testament zmarły może powołać do spadku również osoby spoza kręgu spadkobierców ustawowych oraz samodzielnie określić wysokość przysługujących im udziałów w spadku. Dodatkowo spadkobierca może w testamencie umieścić zapisy zwykłe lub windykacyjne, jeżeli chce, aby konkretna osoba nabyła konkretną rzecz wchodzącą w skład spadku. Zapis windykacyjny, który po śmierci testatora bezpośrednio przenosi własność rzeczy, można sporządzić jedynie w notarialnej formie testamentu. Może się zdarzyć, że na mocy testamentu spadek po rodzicach w ogóle nie będzie nam przysługiwać. Wówczas osoba pominięta w testamencie posiada roszczenie o wypłatę zachowku.

Formalności związane z nabyciem spadku

Nabywając spadek po rodzicach trzeba dopełnić jeszcze kilku formalności. Przede wszystkim niezbędne jest złożenie wniosku do sądu o stwierdzenie nabycia spadku, a następnie po uzyskaniu postanowienia sądu, kolejnego wniosku, tym razem o dział spadku. Wszystkich tych czynności może dokonać również notariusz, jeżeli wszyscy spadkobiercy są znani i będą obecni u notariusza oraz nie sprzeciwiają się sposobowi podziału spadku. Jeżeli więc między rodzeństwem występuje całkowita zgoda i porozumienie, wówczas spadek po rodzicach można de facto nabyć u notariusza, który dopełni również pozostałych formalności. W przeciwnym razie niezbędne będzie udanie się do sądu spadku, a więc sądu ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

Spadek po rodzicach – podsumowanie

Podsumowując powyższe informacje o spadek po rodzicach, należy jeszcze raz wskazać, że dziedziczenie może następować na podstawie ustawy lub na podstawie testamentu. Spadek po rodzicach zasadniczo przysługuje dzieciom oraz żyjącemu małżonkowi jednego z rodziców. Dokonanie modyfikacji w tym zakresie możliwe jest wyłącznie w drodze testamentu. Jednakże dzieci spadkobiercy pominięte w testamencie lub w inny sposób pozbawione spadku, mogą ubiegać się od pozostałych spadkobierców o wypłatę zachowku. Przede wszystkim jednak należy pamiętać o dopełnieniu wszelkich formalności związanych z nabyciem spadku po rodzicach.

Przypominam, że wpisy blogowe nie stanowią porady prawnej udzielanej w indywidualnej sprawie. Jeżeli chcecie Państwo uzyskać wsparcie prawne – zapraszam do kontaktu.